در افعال قوىتر از آب اوست و چون جوف انار ترش را خالى كرده روغن گل درو انداخته بر آتش نرم گذاشته در گوش چكانند برائ درد آن بغايت موثر است و چون پوست انار ترش را با مازو هموزن سائيده در سركه بجوشانند تا مهر او منعقد گردد و به قدر فلفلى حبوب بندند پانزده عدد و زياده از ان جهت رفع اسهال مزمن و سحج مخوف مجرب است و رب انارين در دوم سرد و در اول خشك قابض و جهت قى نافع و آب انارين كه با پيه « 1 » افشرده باشند از نيم رطل تا يك رطل و بست درم شكر خام مسهل صفرا و مقوى معده و جهت حميات صفراوى و يرقان مجرب است فرسخ يازدهم در حرف الزاء المعجمه زبيب به فارسى مويز گويند بهترين او پرگوشت و كم‌دانه و بزرگ مقدار است و دانه بيرون كرده او را منقى نامند در آخر اول گرم و در اول تر منضج خلط غليظ و محرك باه مبرودين و مسمن بدن و مقوى جگر و جهت سرفه بلغمى و امراض گرده و مثانه و قرحه امعا مجرب دانسته‌اند و با سركه جهت يرقان و چون با انيسون پخته و مهرا كرده آب او را با روغن بادام بنوشند جهت سرفه مجرب و مضر محرورين و مصلحش سكنجبين و ميوهاى ترش و مضر گرده و مصلحش عناب و قدر شربتش تا سه درم و نوعى كه بيدانه است كشمش نامند بهترين او سبز و زبون‌ترين آن سياه و همه آن لطيف‌تر از دانه‌دار مبهى و با قوت مسهله و آب نقيع و مطبوخ او كه با فانيذ بقوام آورده باشند جهت سرفه و مواد سينه نافع و منقى صوتست و ضماد او با صبر جهت كچلى سر مجربست و در همه افعال ديگر مانند مويز منقى و اكثار او محرق خون و مصلح او مانند مويز زراوند لغت فارسى است قسم نر را طويل و دراز و ماده را مدجرح و گرد نامند و از مطلق او مراد قسم طويل است قسم نر او در سوم گرم و در دوم خشك ترياق سموم حيوانى و نباتى و مدر بول و حيض و قاتل اقسام كرم معده و جالى و محلل و مقطع بلغم و مفتح سده و مفتت حصاة و جهت تنقيه سينه و صاف كردن رخسار و تنقيه جگر مفيد و سنون او جهت تنقيه رطوبات

--> ( 1 ) عبارت از پوست تنگ كه ميان انار در انتهاى انار مىباشد 12